MISTERIUM PASCHALNE. WITOLD URBANOWICZ SAC. TRADYCJA I WSPÓŁCZESNOŚĆ

Misterium Paschalne w znaczeniu historycznym odnosi się do męki, śmierci, zmartwychwstania i wniebowstąpienia Jezusa Chrystusa, które to wydarzenia miały miejsce w Jerozolimie na początku naszej ery. Misterium Paschalne w znaczeniu artystycznym jest rozumiane podobnie – to ogół wydarzeń z życia Jezusa Chrystusa, związanych z Jego śmiercią i zmartwychwstaniem, odtworzony w sztuce. Historia Jezusa Chrystusa to jeden z najważniejszych tematów w sztuce. Począwszy od wytworów pierwszych wyznawców, wykorzystujących w tajemnicy symbole chrześcijańskie w rzymskich katakumbach, mozaiki z Rawenny i Konstantynopola, twórczość anonimowych mistrzów wczesnego średniowiecza, dzieła artystów Trecenta i Quattrocenta z Giotto di Bondone na czele, wielkich renesansowych mistrzów włoskich i północnej Europy – wyobrażone przedstawienia z życia Jezusa stały się elementarzem sztuki sakralnej i inspiracją dla następnych pokoleń artystów.

Powtarzające się ujęcia, podobne kadry, albo przeciwnie – nowe spojrzenie na utrwalone w społecznej pamięci wydarzenia – od wieków stanowią wyzwanie dla artystów. Prezentowane na wystawie prace autorstwa Witolda Urbanowicza SAC oraz towarzyszące im oleodruki z przełomu XIX i XX wieku z kolekcji Muzeum Wsi Lubelskiej pokazują te wydarzenia, budując opowieść o Misterium Paschalnym.

W XIX wieku twórczość nazareńczyków przyniosła wyraźne wyodrębnienie się malarstwa sakralnego spośród panujących trendów artystycznych. Rozwój technik drukarskich spowodował zaś, że „święte obrazy”, wcześniej obecne tylko w kościołach lub w bogatych domach, przyjąwszy postać seryjnie produkowanych oleodruków, stały się dostępne dla średnich i uboższych warstw społecznych. Oleodruki odegrały wówczas znaczącą rolę w procesie odrodzenia i rozpowszechnienia sztuki o tematyce religijnej. Wykorzystywały przedstawienia popularnych dzieł i wizerunki znajdujące się w miejscach kultu, które odpowiednio przerabiano kolorystycznie i – upraszczając formy – dostosowywano do gustu nowego odbiorcy.

Tematyka religijna jest także stałą inspiracją w twórczości Witolda Urbanowicza, artysty, którego malarstwo reprezentuje polską twórczość na emigracji XX i XXI wieku. Dominujące w prezentowanych na wystawie obrazach, przedstawienia Golgoty z krzyżami, często bardzo podobne kompozycyjnie – układają się w serie, jakby artysta badał, kiedy uda mu się najlepiej oddać okoliczności, nastrój i przestrzeń śmierci Jezusa.

Charakterystyczne dla artysty jest unikanie nadawania pracom tytułów i pozostawianie ich interpretacji odbiorcy. Jak mówi, z szacunku i życzliwości dla widza nie chce ograniczać i narzucać swoimi słowami znaczenia dzieła. Chce, by każdy sam zdecydował, co widzi, jak nazwać i doprecyzować dla siebie sceny i wyobrażenia z jednej strony powszechnie znane, a z drugiej pozostawiające margines niepewności poprzez stosowanie ledwo zarysowanych sylwetek, albo zaznaczonej przestrzeni. Kontemplacyjny wymiar malarstwa Urbanowicza jest zachętą do osobistego przeżycia i może być rodzajem duchowych rekolekcji.

Witold Urbanowicz urodził się w 1945 roku w Zarzeczu Jeleniewskim, małej wsi na Suwalszczyźnie, w pobliżu granicy polsko-litewskiej. Na siedlisku jego rodziny kończy się droga przez wieś, a za ogrodzeniem przepływa rzeka Czarna Hańcza. W 1971 roku ukończył Wyższe Seminarium Duchowne Księży Pallotynów w Ołtarzewie, a rok później otrzymał święcenia kapłańskie. Swoje dorosłe życie związał z Francją. Zamieszkał w Paryżu przy rue Surcouf, w latach 1972-1995 działał w wydawnictwie Editions du Dialogue, odpowiadając za jego stronę edytorską. Wśród książek najważniejsze są opracowane przez niego graficznie „Apokalipsa” i „Księga Hioba” w tłumaczeniu Czesława Miłosza i z ilustracjami Jana Lebensteina. Ten okres odegrał kluczową rolę w jego drugiej, równoległej do kapłańskiej, drodze życiowej – twórczości artystycznej. W ogromnym stopniu wpłynęły na to kontakty z artystami pozostającymi w kręgu paryskiego Centre du Dialogue: Józefem Czapskim, odradzającym mu oficjalną edukację artystyczną, Aliną Szapocznikow czy wspomnianym już Janem Lebensteinem, zachwyconym pejzażami Urbanowicza i wspierającym go w działaniach twórczych.

Wernisaż wystawy „Misterium Paschalne. Witold Urbanowicz SAC. Tradycja i współczesność” odbędzie się we wtorek, 31 marca, o godz. 17. w Galerii Wystaw Czasowych w Ratusz z Głuska. Od 1 kwietnia ekspozycja będzie dostępna do 31 sierpnia, od wtorku do niedzieli, w godz. 12-16, wstęp w ramach biletu do muzeum.

Kategorie: | Data dodania: 17 marca 2026